piątek, 20 września 2013

''Słowniczek pojęć'' cz.III.

Część I oraz II.Ta część odnosi się głównie do działu odżywiania.
 
Kaloria (w skrócie cal) jednostka energii. Jedna kaloria to ilość, jaką organizm musi wydatkować na ogrzanie jednego mililitra wody o 1 stopień.
 


Kcal (kilokaloria). 1000 kalorii tworzy jedną kilokalorię (1 kcal). Zapotrzebowanie organizmu najczęściej podawane jest w kcal, ze względu na wielkość tego zapotrzebowania.
 


Dieta to sposób odżywiania. Są różne rodzaje diet, które stosuje się w zależności od stawianego sobie celu, w zależności od stanu zdrowia, wieku itd. Nauką zajmującą się tym zagadnieniem jest dietetyka.
 


Dietetyka to dział nauki zajmujący się zasadami racjonalnego odżywiania się. Bada ona wartość kaloryczną naszej diety oraz zawartość w niej związków organicznych (białek, węglowodanów i tłuszczów), soli mineralnych i substancji toksycznych.  


BMI (wskaźnik Queteleta) (skrót od ang. Body Mass Index, po polsku wskaźnik masy ciała) to współczynnik powstały przez podzielenie masy ciała podanej w kilogramach przez wzrost podany w metrach do kwadratu,


LBM, beztłuszczowa masa ciała.
 

 
%Bf, procentowa ilość tłuszczu w organizmie.


Podstawowa przemiana materii (PPM) to najmniejsze tempo przemiany materii, niezbędne do podtrzymania podstawowych funkcji życiowych, zachodzące w organizmie człowieka, znajdującego się w stanie czuwania, w warunkach zupełnego spokoju fizycznego i psychicznego, komfortu cieplnego. 


Sposób żywienia zdeterminowany kulturowo zespół zwyczajów dotyczących wyboru produktów żywnościowych, sposobu ich przygotowywania do spożycia i rozdziału na poszczególne posiłki. Określa ile, czego, jak często i w jakiej postaci człowiek lub grupa ludzi spożywa w ciągu dnia, tygodnia lub miesiąca,


Żywność (pożywienie, pokarm) to pojęcie ogólne, odnoszące się do pojedynczych środków spożywczych oraz do ich zestawów w postaci potraw, dań i posiłków,


Posiłek zestaw środków spożywczych, przygotowanych do bezpośredniej konsumpcji, posiadający zwyczajowo określoną strukturę i porę spożywania,


Środek spożywczy (produkt spożywczy) jest to substancja lub mieszanina substancji zawierająca jeden lub wiele składników odżywczych i przeznaczona dla ludzi do spożycia w stanie naturalnym lub po przetworzeniu,


Dietetyczny środek spożywczy to produkt, który ze względu na skład i sposób przygotowania jest przeznaczony do żywienia ludzi w przypadku określonych chorób lub stanów fizjologicznych,


Odżywka środek spożywczy o składzie wzbogaconym o określone składniki odżywcze lub o zwiększonej naturalnej zawartości tych składników, przeznaczony do ludzi wymagających wzmożonego odżywiania,


Używka to substancja lub mieszanina substancji niezawierająca składników odżywczych lub zawierająca je w ilościach nieznaczących dla odżywienia organizmu, spożywana przez ludzi ze względu na jej właściwości organoleptyczne lub fizjologiczne (alkohole, przyprawy, kawa, herbata),


Składnik pokarmowy to zawarty naturalnie w środku spożywczym związek chemiczny, który może mieć zarówno charakter odżywczy, jak i nieodżywczy. (balastowy, smakowo–zapachowy, szkodliwy),


Składnik odżywczy to związek chemiczny, który po strawieniu i wchłonięciu zostanie wykorzystany przez organizm jako źródło energii, materiał budulcowy lub czynnik regulujący procesy życiowe,


Substancja dodatkowa (dodatek do żywności) to substancja obca, w sposób zamierzony dodawana do środka spożywczego lub używki albo celowo stosowana przy ich produkcji w celu: nadania zapachu, barwy, konsystencji lub poprawienia cech organoleptycznych, wzbogacenia wartości odżywczej, przedłużenia okresu trwałości,


Zanieczyszczenie substancja obca, która przeniknęła do środka spożywczego w sposób niezamierzony (np. skażenie środowiska, niewłaściwe warunki produkcji),


Emulgacja proces łączenia dwóch niemieszalnych substancji, z których przynajmniej jedna jest cieczą, prowadzący do powstania trwałej emulsji. W organizmie człowieka zachodzi ona w dwunastnicy pod wpływem żółci i polega na rozbiciu dużych cząsteczek tłuszczów na mniejsze, bardziej przyswajalne w dalszej części układu pokarmowego,


Kwasy tłuszczowe nasycone kwasy tłuszczowe niezawierające w cząsteczce podwójnych wiązań, np. kwas stearynowy. W warunkach normalnych są zwykle białymi ciałami stałymi,


Kwasy tłuszczowe nienasycone kwasy tłuszczowe zawierające wiązania podwójne, np., kwas linolowy. Z reguły są bezbarwnymi cieczami.


Piramida pokarmowa przedstawienie w formie graficznej właściwych zasad odżywiania się. Na dole piramidy znajdują się produkty, które powinniśmy najczęściej spożywać (kilka razy dziennie), natomiast na jej szczycie te produkty, które powinniśmy spożywać sporadycznie (kilka razy w miesiącu) albo z nich zrezygnować,


Produkt spożywczy substancja lub mieszanina substancji zawierająca jeden lub wiele składników odżywczych i przeznaczona dla ludzi do spożycia w stanie naturalnym lub po przetworzeniu,


Przyswajalność stopień wchłonięcia strawionych części pożywienia,


Strawność stopień, w jakim składniki odżywcze są przez soki trawienne uwolnione z tkanek roślinnych lub zwierzęcych produktów spożywczych i rozłożone na takie elementy, które mogą być wchłonięte przez błonę śluzowa przewodu pokarmowego,


Trawienie złożony, wieloetapowy proces, polegający na enzymatycznym rozkładzie wielkocząsteczkowych substancji pokarmowych na substancje drobnocząsteczkowe, przyswajalne przez organizm i wchłaniane przez błony komórkowe,


Wchłanianie proces przechodzenia rozpuszczonych składników organicznych, powstałych w wyniku trawienia pokarmu, przez kosmki jelitowe w jelicie cienkim oraz pozostałych częściach przewodu pokarmowego do komórek za pośrednictwem płynów tkankowych i krwi,


Witaminy grupa organicznych związków chemicznych o różnorodnej budowie, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania żywego organizmu. Mogą być pochodzenia naturalnego lub otrzymywane syntetycznie.



Adipocyt, komórka tłuszczowa syntetyzująca i magazynująca tłuszcze proste (trój glicerydy) .
 


Tkanka tłuszczowa,tkanka, w której organizm gromadzi energię zapasową.
 


Glikogen,cukier złożony, składający się z połączonych ze sobą cząsteczek glukozy. Organizm magazynuje go w wątrobie i mięśniach. Glukoza powstała z jego rozpadu jest niezbędna do spalania wolnych kwasów tłuszczowych.
 


Trawienie to chemiczny rozkład składników odżywczych (białka, tłuszczów, węglowodanów) pod wpływem enzymów trawiennych na związki proste, przyswajalne przez organizm. Czyli na takie cząsteczki, które będą mogły być przetransportowane przez komórki nabłonka kosmka jelitowego w jelicie cienkim, gdzie dochodzi do wchłaniania.
 


Metabolizm (klik) to cały szereg biochemicznych przemian zachodzących w komórkach ciała.

Dwa główne procesy metaboliczne (klik) całkiem przeciwstawne sobie to:

  • Anabolizm łącznie prostych związków w związki złożone. Np. łączenie aminokwasów w białka.
  • Katabolizm rozkład substancji złożonych na proste. Np. rozpad białka na aminokwasy (domu na cegły), bądź sam proces trawienia, gdzie enzymy rozbijają poszczególne wiązania w białkach/cukrach na bardziej dostępne cząsteczki.

     

    Dieta redukcyjna. Jest to dieta z niedoborem kalorii. Organizm, gdy dostaje mniej energii niż potrzebuje, sięga po magazyny w tkance tłuszczowej.
     


    Efekt jojo. Reakcja obronna organizmu na zbyt niską podaż kalorii w diecie. Organizm po nieodpowiednim stylu odżywiania zapamiętuje, że w pewnym okresie czasu dostawał dużo za mało energii niż tego potrzebował i nastawia się na magazynowanie każdej nadwyżki w tkance tłuszczowej.
     


    Suplementy to pojedyncze związki, które uzupełniają dietę. Suplementem mogą być witaminy, minerały, pojedyncze aminokwasy, tłuszcze (np. omega3).
     


    Stres to przeciążenie organizmu, dostosowanie się do nowo zaistniałej sytuacji wytrącającej organizm z równowagi.
     


    IG. Skrót od Indeks Glikemiczny, pokazuje szybkość wzrostu poziomu cukru we krwi po spożyciu produktu węglowodanowego względem glukozy, której IG wynosi 100.
     


    Oddychanie komórkowe (tlenowe/beztlenowe). Jego celem jest uwolnienie energii ze związków organicznych (cukrów/tłuszczów/białek) i zmagazynowanie jej w ATP.
     


    ATP (Adenozynotrifosforan) główny nośnik energii.
     


    Okres postabsorbcyjny. Przedział czasu, w którym organizm nie dostaje pożywienia, co wprowadza go w stan katabolizmu (np. sen).
     


    WKT (wolne kwasy tłuszczowe). W takiej formie zostaje spalany tłuszcz w komórkach.
     


    HGH, hormon wzrostu.
     


    Substancje lipotropowe, substancje rozpuszczające tłuszcz.
     


    LPL (lipaza lipoproteinowa) enzym, którego znacząc ilości są umieszczone w tkance tłuszczowej i mięśniowej.
     

     
    Zaburzenia odżywiania (zaburzenia jedzenia) jednostki chorobowe charakteryzujące się zaburzeniem łaknienia na podłożu psychicznym.Zaburzenia odżywiania dzieli się na 2 grupy:
    • zaburzenia specyficzne (anorexia nervosa, bulimoreksja, bulimia nervosa)
    • zaburzenia niespecyficzne (zespół jedzenia nocnego, zespół objadania się, anarchia żywieniowa, otyłość)
    Chorzy na zaburzenia odżywiania często cierpią również na depresję, dokonują innych działań autodestrukcyjnych (np. samookaleczenie) lub są uzależnieni od innych środków (alkohol, narkotyki) czy czynności (seks).

    Dzieje się tak, ponieważ zaburzenia odżywiania to objawy tego, co przeżywa osoba chora (ból, stres, strach, samotność, niska samoocena itp). Mechanizmy choroby często są niezrozumiałe dla samego chorego, a jego zachowania (np. objadanie się i wywoływanie wymiotów) to najczęściej działania kompulsywne.

    Zaburzenia odżywiania wymagają specjalistycznego leczenia (psycholog, psychiatra, czasem dietetyk). Nieleczone mogą doprowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, a nawet śmierci.



    Żywność ekologiczna. 

    Żywność funkcjonalna.


    źródło:klik,


    Świetny słownik który znalazłam tutaj zawiera pojęcia,które być może nie pojawiły się wyżej a są równie interesujące:


     

    Przypomnienie pojęć na temat składników pokarmowych:






    7 komentarzy:

    1. wow, ATP, LPL... przypominają mi się zajęcia z biochemii :D słowniczek skręca w stronę naukową, nie ma co

      OdpowiedzUsuń
    2. O niektórych rzeczach naprawdę nie wiedziałam! Dziękuję! ;)

      OdpowiedzUsuń
    3. A mnie ATP przypomina licealną biologię :D
      PS Kaloria to nie jest przypadkiem 'cal'? :)

      OdpowiedzUsuń
    4. Słowniczek jest super, można sobie co nieco przypomnieć, ale i dowiedzieć się paru nowych rzeczy. :)

      OdpowiedzUsuń
    5. Dobrze powiedziane: Dieta to sposób odżywiania. Irytuje mnie jak czasami ludzie mówią o tym, że zdrowe odżywianie nie jest dietą...

      OdpowiedzUsuń
    6. Słowniczek pojęć..Pomysł okej, wykonanie trochę nie sprostało moim oczekiwaniom..Nie to źle zabrzmiało. Chodzi mi o to, że chyba bardziej przystępne definicje, bez wyszukanego, formalnego słownictwa, na chłopski rozum byłoby dla mnie na ten przykład lepszy rozwiązaniem. Doceniam chęci. Pozdrawiam :)

      OdpowiedzUsuń

    Dziękuję za wszystkie komentarze :)

    Wszelkie opinie są bardzo pomocne w prowadzeniu bloga :)

    Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...